Günümüzde ilgi alanı ne olursa olsun hekim böbrek ile ilgili sorunlarla sıklıkla karşılaşmaktadır. Bu nedenle herhangi bir hastalığı olan erişkin hastanın basit böbrek fonksiyonları mutlaka değerlendirilmelidir. Rasgele  yapılmış idrar tetkikinde saptanan bir sorundan, ilerlemiş böbrek yetmezliğine kadar olan tablolarda hastanın öyküsü ve fizik incelemesinden elde edilen veriler hastalığın tanısında birinci önem taşır. Bu verilerin elde edilmesinden sonra basitten başlayarak laboratuar  testleri yapılmalıdır. Böbrek hastalıklarının değerlendirilmesi amacı ile yapılan tanısal girişimler

Kan
İdrar
Radyolojik Yöntemler
Histopatolojik inceleme başlıkları altında incelenebilir.
Fonksiyon gören böbreği değerlendirmede renal plazma ve kan akımı, glomeruler filtrasyon hızı (GFR) ve filtrasyon fraksiyonu gibi yöntemler kullanılabilir. Ancak en uygun yol GFR’nin değerlendirilmesidir. Klinik pratikte böbreklerin fonksiyonlarının değerlendirilmesi GFR’nin hesaplanması yada daha basit testlere dayalı olarak GFR’nin tahmini ile yapılır. Bu değerlendirme basitten karmaşığa doğru serum üre (BUN) ve kreatinin değerleri, yaşa göre hesaplanmış kreatinin klirensi, kreatinin klirensi, sintigrafik yöntemler ve inülin klirensi ile yapılabilir.

Pratikte Kullanılan Yöntemler:

ÜRE (BUN) : Birçok laboratuar üre içindeki nitrojeni ölçerek BUN sonucu vermektedir.  Bu nedenle üre ve BUN arasındaki ilişkinin bilinmesi önemlidir.

ÜRE: BUN x 2,14 olarak formüle edilir.
Üre karaciğer tarafından protein metabolizması sonucunda ortaya çıkan amonyaktan sentezlenen bir maddedir. Kan BUN düzeyleri 10-21 mg/Dl’dir.

KREATİNİN : Kreatinin kas metabolizmasının sonucunda kreatinden oluşur ve yapı oranı kas kitlesi ile yakından ilgilidir. Sağlıklı bir insanda kreatininin tübüler sekresyonu %10-15’tir, ilerlemiş böbrek yetmezliğinde bu oran %40’lara kadar çıkabilir. Serum kreatinin düzeyi rutin taramalar ve seri izlemler için yararlı bir testtir. Normal kreatinin değerleri ortalama olarak 0,6-1,2 mg/Dl’dir.

HESAPLANAN KREATİNİN KLİRENSİ : Yaşa, cinse ve kiloya göre hesaplanan kreatinin klirensi tek başına kreatinin düzeyine göre GRF’yi tahmin etmede daha başarılıdır. Yöntemin avantajı idrar toplanmasına ihtiyaç göstermemesidir.
GFR = ( 140-yaş) x Vücut ağırlığı / Serum Kreatinin x 72
Kadınlarda bu formülle elde edilen sonucun 0.85 ile çarpılması gereklidir.

KREATİNİN KLİRENSİ : Kreatinin klirensi yapılmasında zorluk olmasına karşı tarama testleri dışında GFR’yi belirlemede pratikte en fazla kullanılan yöntemdir. Normal değerler genelde 90-120ml/dk’dır.
Klirensi= (İdrarda kreatinin x İdrar miktarı ml) / (Plazma kreatinin x dakika)

İDRAR TETKİKLERİ
Günümüzde rutin idrar tetkikleri otomatik okuyucularla yapılmaktadır. İdrar rengi, idrar dansitesi, idrar pH değeri, idrar glukozu, lökosit esteraz, bilirubin, idrarda kan, idrarda protein değerlendirmesi ile hekim tarafından yapılan mikroskobik inceleme tanı ve tedavi için oldukça önemlidir.